De bevoorrechte sekse – Martin van Creveld
Algemeen / november 20, 2013

Korte inhoud: Anti-feministisch manifest. De schrijver probeert te bewijzen dat vrouwen de bevoorrechte sekse zijn: ze zijn altijd beschermd door mannen die het merendeel van het zware werk doen. Het feministisch idee dat de verhouding tussen man en vrouw fundamenteel moet veranderen is strijd met de menselijke natuur, onuitvoerbaar en ongewenst. Stelling van het boek: Vrouwen moeten niet klagen. Stijl: Provocerend, gedetailleerd maar toch selectief. Waardering: Geschikt voor: mannen en vrouwen. Niet geschikt voor: mensen met lange tenen of korte lontjes.

Op de ruïnes van het imperialisme – Pankaj Mishra
Algemeen , Midden-Oosten / november 11, 2013

Korte inhoud:  Dit boek biedt inzicht in het denken over westerse overheersing in de negentiende en twintigste eeuw in het gebied van Turkije tot Japan. De schrijver probeert het fenomeen van de westerse overheersing van  ‘de andere kant’ te bekijken, van de kant van de ontvangers en dan via  ‘enkele van de intelligentste en sensitievste mensen’. Het beschrijft vrij uitvoerig het doen en laten en de opvattingen van een aantal in het Westen vrij onbekende politieke denkers, die worstelden met de vraag hoe ze de westerse overheersing konden combineren met hun eigen traditionele cultuur. Wat moest het antwoord zijn op de overmacht van het Westen: nationalisme, islamisme, confusianisme, militarisme? Mishra trekt de lijnen door tot het heden, waarin sommige landen hun achterstand inlopen en andere niet of nauwelijks. Stelling van het boek: Het Oosten heeft de overheersing door het Westen nooit klakkeloos geaccepteerd, maar ook geen sluitende manier gevonden om daar mee om te gaan. Stijl: Beschrijvend en analyserend. Mix van biografie  en ideeëngeschiedenis. Z Geschikt voor: anti-imperialisten, BRIC-gelovigen en declinisten. Ga hier naar de recensie van het boek Tijd van Woede van Pankaj Mishra.

Wereldheerschappij – Mark Mazower
Algemeen / september 16, 2013

Korte inhoud: De geschiedenis van het denken over en de realiteit van ‘het besturen van de wereld’, van het Concert van Europa tot de Europese Unie en de Bill Gates Foundation. Een zeer breed uitwaaierend verhaal over de plannen, intenties, successen en mislukkingen bij de pogingen de wereld te besturen. De Verenigde Staten speelt daarin de rol van boeman, internationale instellingen staan uiteindelijk ten dienste van de grootste macht. Stelling van het boek: Het idee om de wereld te besturen is achterhaald. Stijl: Zeer analytisch, maar niet altijd verhelderend. Geschikt voor: Doorzetters die meer willen weten over internationaal bestuur en zich niet laten afschrikken door omvang en taalgebruik

Beschaving – Niall Ferguson
Algemeen / december 19, 2011

Een van de boeiendste historische vragen van het moment is: waarom overheerste het Westen en niet bijvoorbeeld de Chinezen die aan het eind van de (Europese) Middeleeuwen er zeker zo goed voor stonden? De Chinezen trokken zich terug in hun Rijk van het Midden, terwijl de Europeanen er op uit trokken om de wereld te veroveren. Maar nu de rollen omgekeerd lijken, is het goed om terug te gaan naar de geschiedenis van deze verhoudingen. Historicus Niall Ferguson schetst in brede lijnen de opkomst en dominantie van het Westen. Hij doet dat aan de hand van zes principes, door hem een beetje trendy als ‘killer apps’ aangeduid. Dat zijn competitie, medische wetenschap, wetenschap, werkethiek, consumptie en eigendom. Dat lijkt nogal beperkt op het eerste gezicht, maar Ferguson maakt er containerbegrippen van die tot de nok gevuld worden. Onder wetenschap valt bijvoorbeeld ook alle technologie, die het Westen een militaire voorsprong gaf. Onder eigendom valt ook de rechtstaat. In zijn uitwerking in zes hoofdstukken dwaalt hij nog verder af. Zijn zes begrippen zijn niet veel meer dan handige kapstokken waar van alles en nog wat aan gehangen kan worden. Het geheel is nogal fragmentarisch, soms bijna impressionistisch. Komt dat doordat dit…

Power, Faith and Fantasy, America in the Middle East – Michael B. Oren
Algemeen , Midden-Oosten , VS / december 3, 2011

Korte inhoud: De geschiedenis van de Amerikaanse betrekkingen met het Midden-Oosten sinds de stichting van de republiek in 1776 tot aan de oorlog van 2003 in Irak. Met de nadruk op de eerste honderdvijftig jaar, tot het einde van de Tweede Wereldoorlog. Bomvol anekdotes en mooie details uit rijk bronnenmateriaal, maar ook met heldere analyses. Stelling van het boek: De Amerikanen deden in het Midden-Oosten meer goed dan kwaad. Stijl: Historisch, inlevend, analytisch. Geschikt voor: Deze voormalige New York Times bestseller is geschikt voor een breed publiek.

Jeruzalem
Algemeen / augustus 28, 2011

Jeruzalem van Simon Sebag Montefiore bestaat uit 20 % religie, 20 % geweld, 20 % seks, 20 % politiek. Zeer levendig, met een overdaad aan kleurrijke details. Het verhaal van Jeruzalem is het verhaal van cyclische destructie en opbouw. Koningen, profeten, keizers, pashjas, gouverneurs, kolonisten en kruisvaarders veroverden de stad, vernielden het een en bouwden het andere op. Over iedere centimeter werd gevochten en bloed vergoten. Heiligheid ging hand in hand met geweld, intrige, verraad, overspel en hebzucht. Montefiore is geen historicus die uitlegt en duidt. Alleen in de epiloog doet hij dat een beetje. ‘Duizend jaar was Jeruzalem joods, vierhonderd jaar lang christelijk; dertienhonderd jaar lang islamitisch.’ Hij is een verhalenverteller en dat is hij met verve. Hij weet de personen tot leven te wekken, ook al figureren ze maar in een paar alinea’s.  

De val van het Westen – Ian Morris
Algemeen / juni 27, 2011

Gaat het Westen ten onder? Of is het al in onherstelbaar verval? Een bont gezelschap van ‘declinisten’ en ‘revivalisten’ probeert een antwoord te vinden op deze vraag. De een ziet een ‘nieuwe Amerikaanse eeuw’ in het vooruitzicht, een ander voorspelt de terugkeer naar ‘normale verhoudingen’ waarin China en India de grootste economieën waren. In zijn boek ‘De val van het Westen’ probeert Ian Morris op een beredeneerde manier een antwoord te geven op die vragen. Hij schuwt daarbij de grote greep niet. Zijn boek beslaat de hele geschiedenis van de mensheid en hij ontwikkelt een eigen systeem om de activiteiten te ordenen en in harde getallen weer te geven. Morris beschrijft niet alleen, hij becijfert en berekent, niet alleen over het verleden, maar ook over de toekomst. Hier is een boekhouder aan de gang, maar wel een met pretenties.

Congo – David van Reybrouck
Algemeen / januari 23, 2011

Overladen met prijzen is Congo van David van Reybrouck. De AKO Literatuurprijs en de Libris Geschiedenis Prijs sleepte hij binnen. Toch is het de vraag of literatuur en geschiedenis altijd een goed huwelijk vormen. Buiten kijf staat dat dit in veel opzichten een rijk boek is. Het staat tjokvol goede verhalen. Van Reybrouck vertelt de geschiedenis van Congo, een land met de omvang van een half continent, het liefst aan de hand van persoonlijke belevenissen. Die diept hij op uit obscure boeken en archieven, maar vooral heeft hij die boven water gehaald door interviews. Hij heeft tientallen gesprekken gevoerd met informanten, vooral met Congolezen. Hij heeft als Europeaan de Congolezen stemmen gegeven. De vermenging van wat lelijk oral history heet met andere bronnen is misschien wel een van de meest opmerkelijke en aantrekkelijke aspecten van dit boek.

Openbaring en openbaarheid, Piet de Rooy
Algemeen / mei 10, 2010

Waar verschillende religies naast elkaar bestaan, ontstaan spanningen. Dat was vroeger zo, en dat is nu niet anders. Dat was de boodschap van de afscheidsrede van hoogleraar Nederlandse geschiedenis Piet de Rooy, die in een uitgebreidere versie als boekje is verschenen. De omgang met godsdienstige verschillen in Nederland in de afgelopen vier eeuwen was geen rustig terrein. De Rooy beschrijft vooral beperkingen, strijd en hatelijkheden. De protestanten gunden andere gelovigen weinig ruimte. De veel geroemde Nederlandse tolerantie was vaak ver te zoeken. Maar in vergelijking met een aantal andere landen was het relatief vreedzaam. Er zijn geen religieuze oorlogen gevoerd, maar dat heeft veel moeite gekost. Vooral de katholieken werden lange tijd gewantrouwd. Protestanten twijfelden aan de vaderlandslievendheid van katholieken. Processies waren verboden. Er was onder de protestanten angst dat de katholieken zich sneller zouden voortplanten. Opvallend dat dergelijke demografische angsten nu de kop opsteken als het om moslims gaat.

De Arabieren – Eugene Rogan
Algemeen / april 26, 2010

“Het is geen pretje om vandaag de dag Arabier te zijn.” Dat schreef een Libanese journalist een paar jaar geleden. Niet veel later kwam hij om het leven in een van de golven van geweld die dat land de afgelopen decennia overspoelden. Maar de journalist had niet alleen zijn eigen bestaan op het oog. De Arabieren voelen zich machteloos, gefrustreerd. Ze hebben het idee dat ze niet meer dan pionnen op het internationale schaakbord zijn en hun lot niet in eigen hand hebben. Dat is ook het thema van De Arabieren, het boeiende en levendige overzichtswerk van Eugene Rogan. De moderne geschiedenis van de Arabieren is de geschiedenis van hun overheersing door vreemde mogendheden. En Rogan, die opgroeide in Beirut en Caïro, wil de westerse lezer die geschiedenis door Arabische ogen laten bezien.