The Dictators – Richard Overy
Tweede Wereldoorlog / maart 30, 2008

Het vergelijken van het stalinistisch systeem en het nationaal-socialisme was lange tijd, zeker in linkse kring, een taboe. Misdaden van de Sovjet-unie werden gebagatelliseerd en een vergelijking zou de misdadigheid van het Derde Rijk relativeren. De historicus Richard Overy waagt zich wel aan een vergelijking. Niet met als doel vast te stellen welke van de systemen het meest moorddadig of afkeurenswaardig was. En ook niet om de misdaden van de een tegen die van de ander weg te strepen, omdat de een was begonnen en de ander slechts reageerde. Het gaat bij Overy om overeenkomsten én verschillen. De overeenkomsten waren groot, zoals een Russische vertaler op bezoek in Berlijn in 1940 met eigen ogen vaststelde. De persoonscultus, de megalomane architectuur en nog megalomanere plannen, dezelfde parades en bijeenkomsten, en dezelfde technieken om de bevolking te hersenspoelen, het leek vreselijk veel op elkaar. Maar een van de verschillen was dat de ideologie van het communisme uiteindelijk de vooruitgang van de mensheid nastreefde, terwijl nationaal-socialisme het belang van één volk op het oog had.

De Huid, Curzio Malaparte
Tweede Wereldoorlog / januari 1, 2008

De Huid is het bizarre, onrustbarende, gruwelijke en parodoxale verhaal van de bevrijding van Italië door de Amerikanen, opgetekend door de voormalig oorlogscorrespondent Curzio Malaparte. Het staat vol met de meest wonderlijke en ongeloofwaardige verhalen en is meer fabel en allegorie dan verslaglegging. En dat ook nog eens meer dan bloemrijk weergegeven. Malaparte voert ons mee langs achterbuurten van Napels met zijn jeugdige prostituees, de dinerzaal van een Amerikaanse generaal, zijn eigen villa op het eiland Capri, jeugdige homoseksuele verzetstrijders die er vreemde rituelen op na houden.

Dit is om nooit meer te vergeten – Helga Deen
Tweede Wereldoorlog / maart 18, 2007

Dit is het dagboek van ´dat andere joodse meisje´, zoals het laatst op tv werd gezegd. Alsof er in Nederland tijdens de oorlog twee joodse meisjes waren met een dagboek. De vergelijkingen met Anne Frank waren bij de ontdekking en de publicatie van dit dagboek inderdaad niet van de lucht. Maar de verschillen zijn groter dan de overeenkomsten. Het eerste wat opvalt aan dit dagboek is de beperkte omvang. Het is het impressionistische en emotionele verslag van een jonge vrouw die in 1943 een maand in concentratiekamp Vught zat. Het eigenlijke dagboek is nog geen dertig pagina´s dik.

Van Waterstaat tot Wederopbouw – Tessel Pollmann
Tweede Wereldoorlog / maart 18, 2007

Verdient dr. ir. J.A. Ringers een biografie van 400 pagina´s? Eerst werd gedacht aan een artikel, toen aan een boekje. Het werd uiteindelijk een proefschrift, waar mijn tante Tessel Pollmann in november vorig jaar op promoveerde.Weinig mensen zullen weten wie Ringers was. Ik wist het in ieder geval niet. Ringers was vooral een succesvol ingenieur op het gebied van de waterstaat, die geleidelijk aan zijn werkterrein steeds verder verbreedde: van een sluis in de Zeeuwse wateren via de Afsluitdijk en spoorwegen in Nederlands-Indië tot aan de wederopbouw van Nederland na de Duitse inval.

The Volga Rises in Europe
Tweede Wereldoorlog / december 26, 2006

Dit zijn de oorspronkelijke verslagen van de onorthodoxe Italiaanse oorlogscorrespondent Curzio Malaparte aan de Roemeense/Oekraïense en Finse/Russische fronten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn verslagen verschenen in de Corriere della Sera en waren ‘de enige onpartijdige getuigenis’uit de Sovjet-Unie sinds het begin van de strijd. Dat is tenminste de bewering in de boek. Hij was de enige verslaggever aan het front, aldus Malaparte zelf in zijn inleiding. Maar belangrijker misschien nog is dat dit het halffabricaat is waar later zijn boek Kaputt uit zou ontstaan. Hier deed hij de indrukken op die hij later zo krachtig weergaf.

Burgemeesters in oorlogstijd – Peter Romijn
Tweede Wereldoorlog / juni 11, 2006

Op 10 mei 1940 meldde een Duitse officier zich bij de burgemeester van Maastricht, W. baron Michiels van Kesteren. De burgemeester moest tien gijzelaars aanwijzen die garant zouden staan voor de rust en orde in de net veroverde stad. De burgemeester voldeed aan deze opdracht en na de meidagen kregen de gijzelaars de rekening opgestuurd voor het hotel waar ze een paar dagen waren vastgehouden. Michiels van Kessenich was zelf niet onder de gijzelaars.

Nagelaten bekentenissen – Anton Mussert
Tweede Wereldoorlog / mei 25, 2006

Dit is eigenlijk een bronnenboek met diverse stukken die de NSB-leider Mussert schreef in gevangenschap, tussen mei 1945 en zijn executie precies een jaar later. Het bevat ook een uitvoerige inleiding van  Gerard Groeneveld over dat laatste jaar van Mussert, met een zeer gedetailleerde reconstructie van de gang van zaken rond het skelet van Mussert. Conclusie: het stoffelijk overschot is waarschijnlijk niet door getrouwen uit het graf gehaald.

The Battle of the Atlantic – Andrew Williams
Tweede Wereldoorlog / mei 25, 2006

Toegangelijke geschiedenis van de slag om de Atlantische Oceaan; de strijd tussen de U-boten en de geallieerde inspanningen om de zee te blijven beheersen. Is geschreven als begeleidend boek bij een BBC-documentaire. De manier van vertellen met veel ooggetuigenverslagen van direct betrokkenen van beide kanten is zeer aantrekkelijk. Dit is de manier waarop de recente geschiedenis op dit moment populair verteld wordt.

Berlijn. De ondergang 1945 – Anthony Beevor
Tweede Wereldoorlog / mei 14, 2006

De opvolger van Stalingrad van dezelfde auteur. Het succes van deze boeken is gemakkelijk te verklaren. Ze zijn een goede mix van ouderwetse militaire en politieke geschiedenis met meer moderne, aansprekende getuigenissen van het dagelijks leven van soldaten en burgers, en dat aan beide kanten van het verhaal. Ook de hoofdrolspelers als Hitler, Goebbels en Himmler komen vooral als een soort romanpersonages over. Voor de belangrijke geallieerden geldt dat veel minder, die spelen meer een rol op de achtergrond.