Korte inhoud: Het Rusland onder Poetin is een schijnvertoning. Rusland is in feite een corrupt, niet democratisch land waar de burgers weinig rechten hebben. Dit boek wil het dagelijks leven van normale Russen laten zien, en dat stemt niet vrolijk.
Stelling van het boek: Poetin deugt niet, het is logisch dat er verzet tegen hem is.
Stijl: Journalistiek, helder, persoonlijk.
Geschikt voor: Rusland-fans en Rusland-haters.
Waardering:

In de achttiende eeuw creëerde de Russische minister Potemkim kunstmatige dorpen die zijn keizerin Catherina de Grote en de bezoekende Oostenrijkse keizer Jozef II konden bewonderen op hun tocht door net veroverde provincies in het zuiden van Rusland. Ze werden toegejuicht door enthousiaste dorpelingen.

In de eenentwintigste eeuw is er in Rusland een nieuwe vorm van Potemkimdorpen ontstaan. NOS-correspondent Kysia Hekster noemt dat de Poetin-show en het is de titel van haar boek over Rusland. Het is de façade die wordt opgericht voor maar ook door de nieuwe sterke leider: Vladimir Poetin.

Er is letterlijk een show, een uren durend tv-programma waarin Poetin vragen van streng geselecteerde Russen beantwoordt. Maar de schijnvertoning kent ook vele andere vormen zoals de heroïsche prestaties van Poetin, die kostbare archeologische vazen opduikt, achter de stuurknuppel van een brandblusvliegtuig plaats neemt, tijgers verdoofd en dergelijke.

Er zijn zelfs ook bijna letterlijk Potemkim-dorpen. Als Poetin een ziekenhuis bezoekt in een industriestad wordt dat volgezet met de modernste apparatuur. Het bedrog is zo knullig, dat het iets aandoenlijks krijgt. Net zoals bij de Potemkim-dorpen is het de vraag wie wie voor de gek houdt.

Het is Heksters ambitie om de achterkant van die show te laten zien, het ‘dagelijks leven van normale Russen.’ (Dit is dus geen biografie van Poetin, al heeft hij uiteraard een belangrijke rol)
Dat mondt uit in een vrij somber exposé, waarin Hekster veel van haar ervaringen als correspondent heeft verwerkt. Er komen tal van mensen aan het woord, van een rechter die ontslag heeft genomen tot Ramzan Kadyrov, de zetbaas van Poetin in Tsjetsjenië. Er zijn wrang-komische voorbeelden van zelfcensuur in de media.
De duidelijke benadering en stelling van het boek verheffen het boven de opsomming van gebeurtenissen en anekdotes. Er stijgt een somber beeld van Rusland uit dit boek, vol corruptie en rechteloosheid en te kort schietende instellingen. Het is een aaneenschakeling van ellende, die uiteraard wel past bij het historisch beeld van Rusland en dat zeker aansluit bij wat we in de afgelopen jaren hebben kunnen ervaren. De invulling van die beelden is levendig, persoonlijk en soms schrijnend.
Maar de eenduidigheid lijkt ook wat eenzijdig. In de afgelopen tien jaar zijn de Russen veel rijker geworden. Er is een middenklasse ontstaan, die van internet gebruikt maakt, die naar het buitenland reist. Voor een groot deel komen daar ook de protesten tegen Poetin vandaan.
Welvaart en stabiliteit waren de leuzen van Poetin, en die werden zeker gevraagd toen hij ruim tien jaar geleden aan de macht kwam. Stabiliteit is er geweest, als daarmee tenminste bedoeld wordt dat het land dezelfde politieke machthebbers heeft gehad. En de welvaart is gegroeid. Hekster noemt die zaken uiteraard wel. Maar ellende blijft journalistiek aantrekkelijker.

Kysia Hekster, De Poetinshow. Het Rusland van de Russen (2012)