Wie is er bang voor Tariq Ramadan? – Paul Berman
Islam / december 3, 2007

Een keer heb ik in het gezelschap mogen verkeren van de islamitsche denker Tariq Ramadan. In het Hilton Hotel in Rotterdam was ik aanwezig bij een debatje tussen hem en een medewerker van het American Enterprise Institute, de conservatieve denktank waar Ayaan Hirsi Ali later onderdak zou vinden. Het ging over de positie van moslims in Amerika en de vraag of ze daar beter af waren dan in het Midden-Oosten. Ramadan liet zich niet uit het veld slaan, maar was in zekere zin ongrijpbaar.Er zijn meer mensen die zo’n indruk krijgen van Ramadan. “Hij prikkelt de nieuwsgierigheid van (de) journalisten die, omdat ze niet weten of hij een engel of een duivel is, nog steeds wezenloos door hem worden gefascineerd,” schrijft Gilles Kepel in Oorlog in het hart van de islam.

Zwarte mis – John Gray
Theologie , Theorie / oktober 28, 2007

John Gray is misschien wel de meest verontrustende denker van het moment. Hij onderwerpt maatschappij en denken aan een niets ontziende, ontnuchterende analyse. Daarbij haalt hij veel overhoop. Dit boek is tegelijk een aanklacht tegen Bush en de oorlog in Irak en een scherpe anatomie van veel van het politieke denken van na de Koude Oorlog. En in hetzelfde bestek van net tweehonderd pagina’s (in de Engelstalige versie) gaat hij ook nog fundamenteel in op de rol van religie, vooruitgang en vrije wil. Uiteenzettingen over de opkomst van het neoconservatisme wisselt hij schijnbaar moeiteloos af met bespiegelingen over Aristoteles, Leo Strauss of Nietzsche.

Het land van aankomst – Paul Scheffer
Nederland / oktober 8, 2007

Amsterdam heeft geen ‘Schefferprobleem’, zei de toenmalige burgemeester, Schelto Patijn. Dat was nadat Paul Scheffer, bijzonder hoogleraar grootstedelijke problematiek, in 2000 zijn opzienbarende artikel Het multiculturele drama had geschreven. Niets aan de hand, we leven vrolijk verder. Het past perfect in Scheffers beschrijving van de politieke cultuur van Nederland, waarin conflicten worden vermeden, zo nodig door ze te ontkennen. Het artikel van Scheffer verscheen aan de vooravond van enorme opwinding en onrust over alles wat met de komst van migranten te maken heeft. De aanslagen van 11 september, de opkomst van en de moord op Pim Fortuyn en nu de opmars van Geert Wilders en Ehsan Jami, het publieke en politieke debat wordt erdoor gedomineerd, bijna gemonopoliseerd.

Islamisten en naïvisten
Islam / augustus 28, 2007

Raar woord eigenlijk, naïvisten. Het bestond niet en klopt ook niet. Want –isten zijn mensen die iets nastreven. Afgezien van een enkele kunstenaar komt dat bij naïviteit weinig voor. Maar wat geeft het, het rijmt lekker op islamisten. Dit boek is geschreven naar aanleiding van de cartooncrisis, de enorme ophef en rellen die ontstonden na de publicatie van cartoons van de profeet Mohammed in een Deense krant. Volgens de Deense schrijvers van dit boek had die crisis een ‘beslissend karakter’. Dat lijkt wat overdreven. Het is eerder één etappe in een reeks van botsingen tussen het islamisme en het westen. En als deze crisis beslissend was geweest, had ik wel duidelijker willen lezen wat de uitkomst was. Volgens de auteurs was het een demonstratie van macht van de islamisten. Maar een echte overwinning was het toch niet. Het heeft, vermoed ik, ook wel als waarschuwing gewerkt voor waarnemers in het westen.

Karl Marx – Bart Tromp
Theorie / juli 29, 2007

Kort na het overlijden van Bart Tromp verscheen deze tweede uitgave van zijn biografie van Karl Marx. Het is niet zo maar een herdruk van het boek dat oorspronkelijk in 1983 verscheen, vertelde zijn vrouw Willemien op de herdenkingsbijeenkomst in de Rode Hoed. Tromp had het hele boek opnieuw bekeken. De grootste verandering beschrijft hij zelf in het voorwoord. Na de val van de Muur is het niet meer nodig om zich ‘af te zetten tegen diegenen zich ten onrechte op Marx beriepen’. Tromp heeft dit onderwerp met een goede mix van ernst en humor aangepakt, een beetje de Britse stijl. Soms is het alsof je de schrijver hoort praten.

Vals ochtendlicht – John Gray
Algemeen / juli 17, 2007

Begin jaren negentig was het einde van de geschiedenis nabij. De Muur was gevallen, democratie en kapitalisme zouden overal zegevieren. De superioriteit van het westerse model was aangetoond en binnen de kortste keren zou de hele wereld in een groot Suburbia veranderen, een prettige, hoewel wat saaie omgeving. Dit was het ‘Vals ochtendlicht’ waar tegen de Britse denker John Gray zich in dit boek verzet. Niks einde van de geschiedenis, hernieuwde strijd zou er komen, en ook geen eenvormigheid, maar een competitie van verschillende soorten kapitalisme zou de toestand in de wereld bepalen.

Pluche. Over de banalisering van extreemrechts
Algemeen / juli 7, 2007

De invloed van Vlaams Belang, voorheen Vlaams Blok, is veel groter dan gewenst. De partij wordt amper effectief weerwerk geboden en heeft daarmee in Vlaanderen het politieke klimaat verregaand beïnvloed, daarvan is de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Karel de Gucht overtuigd. Door de ‘zwijgspiraal’ is er een ‘vrij podium voor extreemrechts’overgebleven. En hetzelfde geldt, mutatis mutandis, voor Nederland waar Pim Fortuyn de grote aanjager is. De Gucht schreef zijn boek uit ongenoegen en onvrede: goede drijfveren. Hier en daar voor een Nederlandse lezer niet helemaal te vatten, biedt het een mooie weergave van het verzet van een klassieke liberaal tegen het oprukkende populisme. In Nederland zijn de liberalen daar niet toe in staat omdat ze te verbitterd zijn (Hans Dijkstal), er door aangetrokken worden (Rita Verdonk) of er geen raad mee weten (Mark Rutte).

De wet van de koestal – Sytze Faber
Nederland / juni 11, 2007

  Oud-CDA-Kamerlid Sytze Faber kon de formatie van Balkenende IV van binnenuit volgen, via de fractie van de ChristenUnie. Dat leverde een opmerkelijk boekje op, over naïviteit en machtspolitiek, over idealen en praktijk, en vooral over gereformeerden in de politiek. Faber, het laatste Kamerlid voor de Anti Revolutionaire Partij (ARP), ziet veel verwantschap tussen die partij in haar laatste vijftien jaar en de huidige ChristenUnie. De ARP ging in het CDA op en dat werd onder invloed van Balkenende ‘een gewone (christelijk) conservatieve partij’. Faber is daar niet enthousiast over. Voor ideeën en idealen, voor betrokken politici moet je bij de ChristenUnie zijn.

De schaamte voor links – Joost Zwagerman
Nederland / juni 3, 2007

Het moet weer leuk worden om links te stemmen. Dat is het doel van Joost Zwagerman met zijn vrijdag te verschijnen pamflet De schaamte voor links. Want mensen die nog links stemmen, doen dat met schaamte. Als bewijs voor zijn stelling haalt hij een stuk van Remco Campert uit 2002 aan. Dat is wat mager als bewijsvoering. Maar ook zonder cijfers of enige andere onderbouwing komt het verschijnsel niet onbekend voor. Of het bij andere partijen niet even groot is ('toch maar Balkenende', zullen heel wat rechtse stemmers bij de laatste verkiezingen hebben gedacht) blijft onbeschreven.

Daadkracht en duidelijkheid – Addie Schulte en Bas Soetenhorst
Nederland / april 2, 2007

Eigen werk! Daadkracht en duidelijkheid Vijf jaar crisis in de VVD Addie Schulte & Bas Soetenhorst Uit het persbericht: “Het boek Daadkracht en duidelijkheid biedt een spannende reconstructie van de gebeurtenissen achter de schermen van de VVD en de dilemma’s waarvoor de partij zich tot op de dag van vandaag gesteld ziet. ” Hans Wiegel bij de presentatie:  “Het is een goed en gruwelijk boek, dat Addie Schulte en Bas Soetenhorst over de VVD hebben geschreven. Alles staat erin, het klopt, het is objectief.”   Besprekingen: ‘VVD staat op tweesprong’ Reformatorisch Dagblad Hans Wansink: ‘Zeer leesbare en waardevolle eigentijdse partijgeschiedenis’ Volkskrant Menno Hurenkamp: ‘Goed gecomponeerd beeld van een verscheurde partij, genadeloos in beeld gebracht’ NRC Duns Ouray: ‘Best een leuk boek’  Het Vrije Volk Jovd: ‘Ontluisterend beeld van een verscheurde partij’ Driemaster Eric Vrijssen: ‘Tja, daar komt Mark Rutte niet verder mee’ Elsevier Te koop: BOL  Van Stockum Uitgeverij Van Gennep