The Volga Rises in Europe

december 26, 2006

volgaDit zijn de oorspronkelijke verslagen van de onorthodoxe Italiaanse oorlogscorrespondent Curzio Malaparte aan de Roemeense/Oekraïense en Finse/Russische fronten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn verslagen verschenen in de Corriere della Sera en waren ‘de enige onpartijdige getuigenis’uit de Sovjet-Unie sinds het begin van de strijd. Dat is tenminste de bewering in de boek. Hij was de enige verslaggever aan het front, aldus Malaparte zelf in zijn inleiding.
Maar belangrijker misschien nog is dat dit het halffabricaat is waar later zijn boek Kaputt uit zou ontstaan. Hier deed hij de indrukken op die hij later zo krachtig weergaf.

Dit boek is wat zakelijker van toon dan Kaputt of het vervolg De Huid, maar de aanzetten van de literaire benadering zijn al duidelijk herkenbaar.
Malaparte beschrijft de strijd van de Duitsers en hun bondgenoten de Roemenen en de Finnen niet als de onvermijdelijke zegetocht van een Herrenvolk, maar als de clash van twee moderniserende staten, die techniek tot het hoogste hebben verheven. Het is geen strijd van ‘Europa’ tegen ‘Azië’, zoals de nazi-propaganda het voorstelde. En ook veroveren de Duitsers de Oekraïne niet zomaar, maar ontmoeten ze verbeten tegenstand van een niet te onderschatten vijand.

Deze genuanceerde weergave die niet strookte met de proganda van het fascistische Italië  leidde ertoe dat hij werd teruggeroepen. Maar na enkele maanden van huisarrest mocht hij opnieuw vertrekken en kon ooggetuige te zijn van de belegering van Leningrad.
Daarmee waren de problemen niet voorbij. The Volga rises in Europe kwam oorspronkelijk uit in 1943, maar de eerste oplage verbrandde bij een Britse bomaanval en de tweede werd door de Duitsers op de brandstapel gegooid.

Dit boek vereist enige achtergrondkennis van wat meer obscure kanten van de Tweede Wereldoorlog.
Roemenië en Finland waren in de periode die dit boek wordt beschreven twee van de kleinere bondgenoten van Nazi-Duitsland. Finland was in 1939 het slachtoffer van een aanval van de Sovjet-Unie, dat net het Molotov-Ribbentrop-pact met het Derde Rijk had gesloten. Nadat de Finnen hadden geweigerd op Russische eisen in te gaan, viel het Rode Leger eind november 1939 aan. De Finnen boden zware tegenstand en wisten de Russen zware verliezen toe te brengen. De Fransen en Britten, die al in oorlog waren met Duitsland, stonden op het punt om de Sovjet-Unie de oorlog te verklaren. Maar het hulpaanbod kwam te laat. In maart 1940 capituleerde Finland. Toen de Duitsers de Sovjet-Unie in 1941 aanvielen, werden de Finnen hun bondgenoten. Ook de andere geallieerden verklaarden in 1941 Finland de oorlog.
Ook Roemenië verloor aanvankelijk grondgebied tijdens het herschuiven van de grenzen voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog, niet alleen aan de Sovjet-Unie, maar ook aan andere buurlanden. Later vochten Roemeense soldaten mee met de Duitsers, zoals Malaparte beschrijft, in de hoop verloren gebied te heroveren. In tegenstelling tot Finland was Roemenië een dictatuur onder maarschalk Ion Antonescu.

De twee delen van het boek hebben een geheel andere toon. In de Oekraïne bezocht Malaparte kerken die als opslagplaats werden gebruikt door de bolsjewieken, maar door de bevolking weer in hun oorspronkelijke staat werden hersteld. Hij vraagt zich af of de jongeren, die nooit iets anders hebben meegemaakt dan het bolsjewistisch regime, nog gevoelig zijn voor religie. Hij ontmoet joden, sommigen moeten werken onder het toeziend oog van de SS, een andere zegt ‘alles gut, alles gut’. Er gaat een dreigende, zelfs sinistere sfeer vanuit.
Ondanks de oorlog is de toestand veel gemoedelijker in het tweede deel van het boek. De sympathie van Malaparte ligt duidelijk bij de Finse strijders, die op hun ski’s over de bevroren zee de ingevroren marineschepen van de Rode Vloot aanvallen, of stoïcijns in de kou op wacht staan. Ondertussen kijkt Malaparte uit over het belegerde Leningrad, dat ten koste van zeer grote offers wordt verdedigd. Op een gegeven moment willen de Sovjets een spoorbaan aanleggen over het bevroren Ladoga-meer. Dat lukt niet, dus ze proberen het met vrachtauto’s over het ijs.
De Finnen zijn helden zonder bravoure of borstklopperij, mannen van het bos, de meest wrede omgeving die Malaparte zich kan voorstellen. En tegelijk zijn ze onder de bittere omstandigheden zeer humaan.

Curzio Malaparte, The Volga rises in Europe

 

 

(Visited 68 times, 1 visits today)
Samenvatting
Review Date
Boektitel
Curzio Malaparte
Waardering
41star1star1star1stargray

Geen reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.